معرفی مجسمه آزادی، نیویورک (ایالات متحده آمریکا) - وبلاگ راضانی

منبع مقاله: مجسمه آزادی نیویورک (آمریکا)

مجسمه آزادی، که نام رسمی آن «آزادی روشنگر جهان» (Liberty Enlightening the World) است، تندیسی عظیم و نئوکلاسیک است که در جزیره آزادی (Liberty Island) در بندر نیویورک قرار دارد. این مجسمه هدیه‌ای از طرف مردم فرانسه به مردم ایالات متحده آمریکا بود که در 28 اکتبر 1886 رونمایی شد. این اثر نه تنها نماد دوستی دیرینه میان دو کشور، بلکه تجسمی از آرمان‌های والای آزادی، دموکراسی، امید و فرصت برای میلیون‌ها نفر در سراسر جهان است. برای بیش از یک قرن، این مجسمه به ویژه برای مهاجرانی که از طریق دریا وارد آمریکا می‌شدند، به نماد خوشامدگویی و تحقق رؤیای آمریکایی تبدیل شد. به دلیل اهمیت تاریخی و فرهنگی، مجسمه آزادی در سال 1984 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

تاریخچه، مهندسی و ساخت

ایده و طراحی: هدیه‌ای با آرمان ضد برده‌داریایده ساخت این مجسمه برای اولین بار در سال 1865 توسط ادوارد دو لابولای، یک روشنفکر سیاسی، حقوقدان و فعال سرسخت ضد برده‌داری فرانسوی، مطرح شد. هدف ظاهری او بزرگداشت صدمین سالگرد استقلال آمریکا (1776) و تحکیم دوستی میان فرانسه و ایالات متحده بود. با این حال، ایدئولوژی ضد برده‌داری لابوله تأثیر عمیقی بر هدف و نمادگرایی اولیه این هدیه داشت. او که از حامیان جدی آبراهام لینکلن بود، پیروزی اتحادیه در جنگ داخلی آمریکا و لغو برده‌داری را گامی بزرگ در مسیر تحقق آرمان آزادی می‌دانست. از این رو، این مجسمه نه تنها نماد استقلال و دموکراسی، بلکه به عنوان یادبودی برای الغای برده‌داری طراحی شد. این مفهوم به وضوح در زنجیرهای شکسته‌شده در پای مجسمه تجلی یافته است. طراحی این شاهکار هنری به مجسمه‌ساز برجسته فرانسوی، فردریک آگوست بارتولدی، سپرده شد. بارتولدی برای طراحی چهره مجسمه از صورت مادر خود الهام گرفت و شمایل کلی آن را بر اساس الهه آزادی رومی، لیبرتاس، خلق کرد.

سازه و مهندسی: نبوغ گوستاو ایفلپس از تکمیل طراحی هنری، چالش اصلی طراحی سازه‌ای بود که بتواند وزن 225 تنی مجسمه را تحمل کرده و در برابر بادهای شدید بندر نیویورک (با سرعت بیش از 80 کیلومتر بر ساعت) و تغییرات دمایی مقاومت کند. این مسئولیت به گوستاو ایفل، مهندس نامدار فرانسوی که بعدها برج ایفل را ساخت، سپرده شد. ایفل با چالش‌های زیر روبرو بود:

• انبساط حرارتی: پوسته مسی و اسکلت آهنی داخلی دارای ضرایب انبساط حرارتی متفاوتی بودند. اتصال صلب این دو به یکدیگر می‌توانست به سرعت باعث ترک خوردن و پارگی پوسته مسی شود.
• فشار باد و وزن: پوسته مسی با ضخامت کمتر از 2.4 میلی‌متر، به تنهایی قادر به تحمل وزن خود و فشار باد نبود.

راهکار ایفل یک شاهکار مهندسی بود: او یک دکل آهنی عظیم در مرکز مجسمه طراحی کرد که وزن کل سازه را به پایه منتقل می‌کرد. سپس با ابداع سیستمی که امروزه به عنوان یکی از اولین نمونه‌های «دیوار پرده‌ای» (Curtain Wall) شناخته می‌شود، پوسته مسی را به اسکلت متصل کرد. در این سیستم، پوسته مسی هیچ وزنی را تحمل نمی‌کند، بلکه مانند پرده‌ای از اسکلت آویزان است. این اتصال از طریق شبکه‌ای از تسمه‌های فلزی انعطاف‌پذیر (معروف به "saddles") انجام شد که به پوسته مسی پرچ شده و به اسکلت ثانویه (آرمیچر) متصل بودند. این طراحی هوشمندانه به پوسته مسی اجازه می‌داد تا به طور مستقل منبسط و منقبض شود و در بادهای شدید تا چندین اینچ نوسان کند، بدون آنکه فشاری به ساختار اصلی وارد آید.

طراحی و ساخت پایه: شاهکار ریچارد موریس هانتمسئولیت ساخت پایه بر عهده آمریکایی‌ها بود و معمار برجسته، ریچارد موریس هانت، برای طراحی آن انتخاب شد. چالش هانت، طراحی پایه‌ای بود که هم از نظر مهندسی توانایی تحمل وزن عظیم مجسمه را داشته باشد و هم از نظر هنری با شکوه مجسمه نئوکلاسیک بارتولدی هماهنگ باشد. هانت پایه را با الهام از معماری کلاسیک و با استفاده از بتن و سنگ گرانیت طراحی کرد. او هوشمندانه پایه را بر روی فونداسیون ستاره‌ای شکل قلعه نظامی قدیمی «فورت وود» (Fort Wood) بنا نهاد که از قبل در جزیره وجود داشت و لایه‌ای تاریخی و مفهومی به بنا افزود. پایه در 22 آوریل 1886 تکمیل شد.

تأمین مالی: کمپین نوآورانه جوزف پولیتزرجمع‌آوری کمک‌های مالی 100 هزار دلاری برای ساخت پایه در آمریکا با چالش‌های جدی مواجه شد و پروژه را در آستانه شکست قرار داد. در این مقطع حساس، جوزف پولیتزر، ناشر مهاجر روزنامه «نیویورک ورلد»، یک کمپین مردمی بی‌سابقه راه‌اندازی کرد که یکی از اولین نمونه‌های تأمین مالی جمعی (Crowdfunding) در تاریخ است. او با مقالات پرشور و با وعده چاپ نام هر اهداکننده در روزنامه‌اش، از شهروندان عادی خواست تا در این پروژه ملی مشارکت کنند. در طول پنج ماه، بیش از 120,000 نفر کمک کردند و مبلغ 102,000 دلار جمع‌آوری شد که برای تکمیل پایه کافی بود.

لجستیک، حمل و نصب

• ساخت و جداسازی: پوسته مسی با استفاده از تکنیک «رپوسه» (چکش‌کاری ورق‌های مس روی قالب چوبی) در پاریس ساخته شد. پس از تکمیل در ژوئیه 1884، مجسمه به 350 قطعه مجزا تقسیم و در 214 جعبه چوبی بسته‌بندی شد.
• سفر دریایی و استقبال: این محموله گرانبها با کشتی جنگی فرانسوی «ایزر» (Isère) به آمریکا فرستاده شد. کشتی در 17 ژوئن 1885 در میان استقبال پرشور هزاران نفر در بندر نیویورک وارد شد. با این حال، از آنجا که ساخت پایه هنوز به پایان نرسیده بود، قطعات مجسمه برای نزدیک به یک سال در جزیره باقی ماندند.
• مونتاژ و رونمایی: مونتاژ مجسمه بر روی پایه چهار ماه به طول انجامید.

مراسم رونمایی و اعتراض فعالان حق رأی زنانمراسم رونمایی رسمی سرانجام در 28 اکتبر 1886، در یک روز بارانی و مه‌آلود برگزار شد.

• مراسم رسمی: رئیس‌جمهور وقت، گروور کلیولند، این هدیه را پذیرفت و آن را نماد دوستی دو ملت خواند. فردینان دو لسپس و فردریک بارتولدی نیز در مراسم حضور داشتند. صبح آن روز رژه‌ای بزرگ با حضور صدها هزار نفر در منهتن برگزار شد.
• اعتراض خاموش: همزمان، گروهی از فعالان حق رأی زنان (سافراجت‌ها) به رهبری لیلی دِوِرو بلیک و ماتیلدا جاسلین گیج، با اجاره یک قایق در اطراف جزیره تظاهرات کردند. آنها به این تناقض آشکار اعتراض داشتند که چگونه نماد «آزادی» به شکل یک زن رونمایی می‌شود، در حالی که زنان در آن کشور از آزادی سیاسی اولیه، یعنی حق رأی، محروم هستند. این اعتراض، یکی از اولین نمونه‌های استفاده از مجسمه برای نقد نقص‌های دموکراسی آمریکا بود.

نمادگرایی و تحول معنایی

هر بخش از مجسمه آزادی دارای معنای نمادین عمیقی است که در طول زمان تکامل یافته است:

• مشعل: مشعل طلایی که با طلای 24 عیار پوشانده شده، نماد روشنگری و راهنمایی به سوی آزادی و حقیقت است.
• تاج: هفت شاخه روی تاج، نماد هفت قاره و هفت اقیانوس جهان و مفهوم جهانی بودن آزادی است. تاج دارای 25 پنجره است.
• لوح: در دست چپ مجسمه، یک لوح قرار دارد که روی آن تاریخ استقلال ایالات متحده، "JULY IV MDCCLXXVI" (4 ژوئیه 1776)، حک شده است.
• زنجیرهای شکسته: در پای مجسمه، غل و زنجیر شکسته‌ای قرار دارد که نماد رهایی از ظلم و به ویژه پایان برده‌داری در ایالات متحده است.
• "مادر تبعیدیان": از نماد سیاسی تا پناهگاه مهاجران: با افتتاح ایستگاه مهاجرت جزیره الیس در سال 1892، مجسمه برای بیش از 12 میلیون مهاجر به اولین منظره از «دنیای جدید» تبدیل شد. این نقش با شعر «غول جدید» (The New Colossus) سروده اِما لازاروس، هویت مجسمه را برای همیشه با داستان مهاجرت گره زد. لازاروس این شعر را در سال 1883 برای یک حراجی هنری جهت تأمین مالی پایه مجسمه سرود، اما پس از آن تا حد زیادی به فراموشی سپرده شد. نقطه عطف در سال 1903 رخ داد، زمانی که دوستان لازاروس موفق شدند پلاکی برنزی حاوی این شعر را در طبقه همکف پایه مجسمه نصب کنند. ابیات مشهور این شعر، هویت مجسمه را از یک نماد سیاسی انتزاعی به یک «مادر تبعیدیان» دلسوز تبدیل کرد :

"Give me your tired, your poor, Your huddled masses yearning to breathe free"(خستگان و بینوایانت را به من بسپار، توده‌های درهم فشرده‌ات را که در آرزوی تنفس در هوای آزادند)

مشخصات فیزیکی

• ارتفاع: ارتفاع خود مجسمه از پاشنه پا تا نوک مشعل 46 متر است. با احتساب پایه و سکو، ارتفاع کلی آن به 93 متر می‌رسد.
• وزن: وزن کلی مجسمه 225 تن است. وزن پوسته مسی آن به تنهایی 31 تن است.
• جنس: پوسته خارجی از ورقه‌های مس و اسکلت داخلی از آهن ساخته شده است. رنگ اصلی مجسمه قهوه‌ای مایل به قرمز بود، اما به مرور زمان در اثر اکسیداسیون، به رنگ سبز امروزی (پاتینا) درآمده است.

مرمت بزرگ دهه 1980: نجات یک نماد

در آستانه صدمین سالگرد مجسمه، بازرسی‌های فنی در اوایل دهه 1980 آسیب‌های ساختاری حیاتی را آشکار ساخت که بقای بنا را تهدید می‌کرد.

• آسیب‌های ساختاری: خطرناک‌ترین آسیب، خوردگی گالوانیکی شدید بین پوسته مسی خارجی (کاتد) و اسکلت داخلی از جنس آهن فرفورژه (آند) بود. عایق اصلی (آزبست آغشته به شلاک) که توسط ایفل برای جلوگیری از تماس دو فلز طراحی شده بود، با گذشت زمان از بین رفت. نفوذ رطوبت و هوای شور بندر، یک واکنش الکتروشیمیایی (مانند باتری) ایجاد کرد که باعث زنگ‌زدگی شدید اسکلت آهنی شد، به طوری که برخی از 1800 میله آهنی تا دو سوم ضخامت خود را از دست داده بودند. علاوه بر این، مشعل اصلی که در سال 1916 اصلاح شده بود، دچار نشت آب شده و خوردگی را تشدید می‌کرد.

• راهکارهای مهندسی: یک تیم از متخصصان فرانسوی و آمریکایی راهکارهای دقیقی را اجرا کردند:

  • جایگزینی اسکلت داخلی: تقریباً تمام 1800 میله آهنی اسکلت با میله‌های جدید از جنس فولاد ضد زنگ نوع 316L (یا آلیاژ Ferralium) جایگزین شدند. برای جلوگیری از خوردگی در آینده، لایه‌های عایق از جنس تفلون بین اسکلت جدید و پوسته مسی قرار داده شد.
  • بازسازی مشعل: مشعل آسیب‌دیده با یک نمونه جدید که دقیقاً مطابق طرح اصلی بارتولدی بود، جایگزین شد. سطح مشعل جدید با ورق طلای 24 عیار پوشانده شد تا نور خورشید را منعکس کند. مشعل اصلی و آسیب‌دیده اکنون در موزه مجسمه آزادی نگهداری می‌شود.

• تأمین مالی: این پروژه عظیم یکی از بزرگترین نمونه‌های مشارکت عمومی-خصوصی در تاریخ آمریکا بود. در سال 1982، رئیس‌جمهور رونالد ریگان، لی یاکوکا، رئیس شرکت کرایسلر، را به عنوان مسئول بنیاد مجسمه آزادی-جزیره الیس منصوب کرد. این بنیاد با یک کمپین مردمی گسترده، صدها میلیون دلار از مردم و شرکت‌ها جمع‌آوری کرد و تمام هزینه‌های بازسازی بدون استفاده از بودجه دولتی تأمین شد. مجسمه مرمت‌شده در جشن‌های صدمین سالگرد خود در ژوئیه 1986 بازگشایی شد.

بازنمایی در فرهنگ عامه

مجسمه آزادی حضور پررنگی در فرهنگ عامه، سینما و هنر داشته است.

• در سینما: این مجسمه در فیلم‌ها معانی متفاوتی به خود گرفته است. در صحنه پایانی فیلم «سیاره میمون‌ها» (1968)، مجسمه نیمه‌ویران نمادی از سقوط تمدن بشری است. در فیلم‌های فاجعه‌ای مانند «روز استقلال»، تخریب آن نشانه‌ای از آسیب‌پذیری آمریکا است.
• در هنر و تبلیغات: هنرمندان بسیاری از اندی وارهول تا نقاشان معاصر، از تصویر مجسمه آزادی برای بیان مفاهیم سیاسی و اجتماعی استفاده کرده‌اند.
• به عنوان نماد اعتراض: به طور متناقض، این نماد آزادی گاهی به صحنه‌ای برای اعتراض علیه سیاست‌های آمریکا تبدیل شده است. این سنت اعتراض از همان روز رونمایی با تظاهرات فعالان حق رأی زنان آغاز شد و بعدها توسط فعالان حقوق مدنی و مخالفان جنگ ادامه یافت.

بازدید از مجسمه آزادی

بازدید از مجسمه آزادی یکی از محبوب‌ترین فعالیت‌های گردشگری در نیویورک است.

• دسترسی: تنها راه رسیدن به جزیره آزادی، استفاده از کشتی‌های مخصوصی است که از «بتری پارک» در منهتن یا «پارک ایالتی لیبرتی» در نیوجرسی حرکت می‌کنند.
• بخش‌های قابل بازدید: بازدیدکنندگان می‌توانند در محوطه جزیره قدم بزنند و از موزه مجسمه آزادی دیدن کنند. با تهیه بلیط‌های مخصوص، امکان ورود به پایه مجسمه و حتی بالا رفتن از 354 پله برای رسیدن به تاج وجود دارد. دسترسی عمومی به مشعل از سال 1916 به دلایل امنیتی ممنوع شده است.
• موزه مهاجرت جزیره الیس: کشتی‌های بازدیدکنندگان معمولاً در جزیره الیس نیز توقف می‌کنند تا از موزه ملی مهاجرت دیدن کنند.

خلاصه اجرایی

مجسمه آزادی، هدیه‌ای از مردم فرانسه به ایالات متحده در سال 1886، فراتر از یک اثر هنری، نمادی جهانی از آزادی، دموکراسی و امید است. ایده اولیه این بنا که توسط ادوارد دو لابولای، فعال ضد برده‌داری، مطرح شد، عمیقاً ریشه در تجلیل از پایان برده‌داری در آمریکا داشت. این مجسمه 93 متری که توسط فردریک آگوست بارتولدی طراحی و با نبوغ مهندسی گوستاو ایفل ساخته شد، با یک کمپین تأمین مالی جمعی بی‌سابقه توسط جوزف پولیتزر تکمیل گشت. با گذشت زمان، معنای مجسمه از نماد دوستی دو ملت به «مادر تبعیدیان» تغییر یافت؛ تحولی که با نصب پلاکی از شعر «غول جدید» اِما لازاروس در سال 1903 تثبیت شد. در دهه 1980، یک پروژه مرمت عظیم برای نجات مجسمه از خوردگی گالوانیکی شدید اجرا شد که طی آن، اسکلت آهنی داخلی به طور کامل با فولاد ضد زنگ جایگزین و مشعل آن بازسازی و طلاکاری شد. این پروژه که با کمک‌های مردمی به رهبری لی یاکوکا تأمین مالی شد، بقای این نماد جهانی را برای نسل‌های آینده تضمین کرد. مجسمه آزادی که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، همچنان الهام‌بخش باقی مانده است.